Dag 2. Werken virologen op te laag veiligheidsniveau?

Vrijdag 8 Januari 2016 is de tweede dag dat de NSABB (National Science Advisory Board for Biosecurity) vergadert over het nut en de gevaren van Gain of Function (GOF) research. Met GOF worden virussen en bacteriën door genetisch manipulatie besmettelijker of dodelijker gemaakt.
De webcast is open voor publiek, vanmiddag van 14:30 tot ongeveer 19:30 Nederlandse tijd, voor het hele programma van de vergadering.

Gisteren werd duidelijk dat de Rotterdamse viroloog Ron Fouchier en zijn collega Yoshi Kawaoka graag op de oude voet op BSL3 niveau willen blijven doorwerken. Zij stellen dat door het gebruik van speciale klasse 3 cabinetten voor dierproeven met gevaarlijke virussen het hoogst haalbare is bereikt. Het zou geen zin hebben om op te schalen naar een hoger veiligheidsniveau.
In een BSL4 laboratorium zijn de veiligheidsmaatregelen nog strikter. Het labpersoneel loopt in drukpakken met eigen luchttoevoer, wat het werken er niet makkelijk op maakt. Toch stelde de Amerikaanse CDC in juli jl. voor om de gevaarlijkste vogelgriepvirussen onder het meest strikte regime te laten vallen.

Dat Fouchier en Kawaoka hun voorkeur voor BSL3 hebben komt wellicht, omdat zij sneller resultaten willen zien dan mogelijk is op hoger veiligheidsniveau. Yoshi Kawaoka werd zelfs twee maal berispt omdat hij het vereiste BSL voor zijn experimenten met ebola en vogelgriep aan zijn lablaarzen lapte.
Gelijk toen zijn vriend Fouchier in opspraak kwam rond H5N1, door genetische manipulatie besmettelijk gemaakt tussen fretten, publiceerde Kawaoka zijn eigen onderzoek met de H5N1 vogelgriep. In hun latere plannen kondigden beide wetenschappers nog gevaarlijker experimenten aan met H7N9 influenza.
Gelijk toen zijn vriend Fouchier in opspraak kwam rond H5N1, door genetische manipulatie besmettelijk gemaakt tussen fretten, publiceerde Kawaoka zijn eigen onderzoek met de H5N1 vogelgriep. In latere plannen kondigden beide wetenschappers nog gevaarlijker experimenten aan met H7N9 influenza.

Nu is viroloog Fouchier tevens voorzitter van de COGEM subcommissie Medisch Veterinair, die namens de overheid elk GOF onderzoeksvoorstel keurt. De frettenslager mag in Nederland al jaren zijn eigen vlees keuren. Maar Kawaoka wordt door het komende besluit van de NSABB en het voorstel van de CDC voor het blok gezet.
Kawaoka voert bij voorkeur de gevaarlijkste experimenten uit en dat zou straks een stuk moeilijker kunnen worden. Er is wel een mooi nieuw BSL4 lab bijgekomen in Boston, the Neidl, waar Kawaoka helemaal los zou kunnen gaan. Hij toont echter weinig animo om zijn vertrouwde laboratorium van de universiteit van Madison Wisconsin te verruilen.

Sinds oktober 2014 is er een moratorium afgekondigd door de Amerikaanse overheid, waardoor er momenteel geen fondsen beschikbaar zijn voor gevaarlijk GOF onderzoek.
De Europese Commissie houdt dezelfde discussie en bracht in oktober een relatief slap rapport uit, dat stelt dat de bestaande regels afdoende zijn en het verder aan de onderzoekers zelf overlaat.
In zijn presentatie bij de NSABB schaarde Fouchier zich achter dit Europese rapport: de huidige regels en controles volstaan. Het hoeft wat hem betreft niet te komen tot een risicoanalyse zoals gevraagd aan de NSABB, omdat elke becijfering toch maar nattevingerwerk zou zijn.
Binnenkort zou het Erasmus MC virologie lab het GOF onderzoek aan met name de vogelgriep dan weer op kunnen pakken. Fouchier zegt ook zonder Amerikaanse steun straks door te willen gaan met zijn gevaarlijke experimenten op fretten, die model staan voor menselijke infectie met griepvirus.

Vogelgriep is geen klein griepje, tijdens de recente Chinese epidemie stierf 60% van de patiënten die besmet waren met het H5N1 virus. De vereiste veiligheidsregels voor influenza, wanneer deze in ernstige mate besmettelijk en dodelijk kan zijn voor de mens, zouden niet anders moeten zijn dan die voor de ergste pathogenen.
De enige reden om voor vogelgriep onderzoek geen BSL4 te vereisen, is dat er behandeling mogelijk is. Dat geldt voor Kawaoka in Wisconsin en even goed voor Fouchier in Rotterdam, volgens bestaande regels.

Voor H5N1 waren er weliswaar een vaccin en antivirale middelen beschikbaar, maar of deze met de gemanipuleerde virussen zouden werken was sowieso onzeker. Voor H7N9 influenza is de bescherming nog slechter, geen vaccin, maar we hebben Fouchier niet horen klagen dat hij BSL4 ruimte nodig heeft. Hij werkt er liever niet gewoon? Onlangs is de voorgenomen bouw van een Nederlands BSL4 laboratorium in Bilthoven zonder ophef afgeblazen door de RIVM.
Rest ons te concluderen dat de regelgevers mooie dure regels gemaakt hebben, maar dat die voor Ron Fouchier niet gelden, hoewel hij er prat op gaat voor de Amerikaanse autoriteiten als dat hem uitkomt.

Vandaag voor de NSABB benadrukte Yoshihiro Kawaoka ook weer, dat regelgeving die we al hebben voldoende is. Maar als hij zelf steeds de grenzen van de regels opzoekt, wat is dat dan? Overmoed van een bevriend professor dokter?
Marc Lipsitch verbaast zich erover dat ongelukken in het lab in Nederland stelselmatig worden ondergerapporteerd. Zelfs al doen virologen niets buitengewoons dan nog zijn er allerlei incidenten mogelijk in hun lab, hoewel ze net als alle mensen hun fouten graag verbergen.
Vorig jaarverslag telde het Erasmus MC er vier, en dat is heel acceptabel voor een gentech lab waar ruim 1200 mensen met genetisch gemanipuleerde organismen mogen werken, maar wat precies gebeurde blijft doorgaans onduidelijk.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s